AVRUPA BİRLİĞİ İLE İLİŞKİLER

Avrupa Birliği’nin (AB) telekomünikasyon politikası sektörün ihtiyaçlarına cevap vermek amacıyla evrimsel bir süreç içerisinde oluşmuştur. Telekomünikasyon Kurumu, bu süreci kuruluşundan bu yana yakından takip etmekte ve düzenleme faaliyetlerini, Katılım Ortaklığı Belgesi ve Ulusal Program’da yer alan hedefleri gözönüne alarak sürdürmektedir. Ülkemizin AB ile telekomünikasyon alanındaki ilişkileri, büyük ölçüde Telekomünikasyon Kurumu tarafından yürütülmekte olup, bu ilişkilerin önemli bir kısmını mevzuat uyum çalışmaları oluşturmaktadır.

Mevzuat Uyum Çalışmaları

Ülkemizin AB’ye üyelik sürecinde Türk mevzuatının AB mevzuatı ile uyumlaştırılması çalışmaları büyük önem taşımaktadır. Telekomünikasyon Kurumu, Türkiye-AB ilişkilerinin yoğunluk kazandığı bir dönemde faaliyete geçmiş ve telekomünikasyon alanındaki mevzuat uyum çalışmalarını üstlenerek, önemli bir boşluğu doldurmuştur.

Mevzuat uyum çalışmalarına 2001 yılında yoğun olarak başlanmış olup, bu çalışmalar halen devam etmektedir. Kurum’un kuruluşundan bu yana yaptığı ve yapacağı düzenlemelerde AB müktesebatı ile uyumlu olmasına dikkat edilmektedir. AB müktesebatına uyum çalışmalarında önceliklerin belirlenmesi amacıyla 18 Ocak 2002 tarihinde alınan Kurul Kararı ile, Kurum bünyesindeki ilgili Daire Başkanlıklarının AB müktesebatıyla uyum çalışmalarında gözönünde bulunduracakları mevzuat uyum takvimi kabul edilmiştir. Halen, mevzuat uyum çalışmalarına, 24 Temmuz 2003 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren revize Ulusal Program taahhütleri gözönünde tutularak devam edilmektedir.

Uyum çalışmaları kapsamında kurulan komitelerden “Teknolojik Yenilik, Eğitim ve İşbirliği Alt Komitesi”, Telekomünikasyon Kurumu ve Avrupa Komisyonu yetkililerinin katılımıyla yılda bir kez toplanmaktadır. AB Komisyonu yetkilileri ile bilgi ve görüş teatisine imkan veren  bu toplantılar, telekomünikasyon sektöründe uyum konusunda ülkemizde kaydedilen ilerlemeler ve gerçekleştirilmesi düşünülen hedeflerin doğrudan ilgililere aktarılması ve Avrupa Komisyonu yetkililerinin görüşlerinin alınması açısından faydalı olmaktadır. İlki 2000 yılında yapılan sözkonusu toplantıların sonuncusu 18 Şubat 2004 tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Ulusal Program

AB müktesebatını üstlenmek için ülkemizce belirlenmiş olan öncelikli alanlarda kullanılacak mali ve beşeri kaynakları, gerçekleştirilecek kurumsal ve idari reformları, AB müktesebatına uyum bağlamında çıkarılacak kanun ve yönetmelikleri ve bunlara ilişkin takvimi gösteren 2001 tarihli Ulusal Program, 2003 yılında revize edilmiş ve “Avrupa Birliği Müktesebatının Üstlenilmesine ilişkin Türkiye Ulusal Programı’nın Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar” (2003/5930 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı) ile birlikte 24 Temmuz 2003 tarih ve 25178 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Telekomünikasyon Kurumu’nca, “AB Müktesebatının Üstlenilmesine ilişkin Türkiye Ulusal Programı”nın “Malların Serbest Dolaşımı” ile “Telekomünikasyon ve Bilgi Teknolojileri” başlıklı bölümlerinin hazırlanmasına katkıda bulunulmuştur.

Ulusal Programın “Malların Serbest Dolaşımı” başlıklı 1. bölümünde yer alan yeni yaklaşım direktiflerinden biri olan 99/5/EC sayılı R&TTE Direktifini uyumlaştıran Radyo ve Telekomünikasyon Terminal Cihazlarına İlişkin Yönetmelik Kurum’un sorumluluğunda bulunmaktadır.

“Telekomünikasyon ve Bilgi Teknolojisi” başlıklı 19. bölümünde ise dört önceliğe yer verilmiştir:

19.1  Telekomünikasyon alanında AB mevzuatına uyumun sağlanması

19.4  Bilgi teknolojileri altyapısının oluşturulması

Bunlardan ilk ikisi esas itibariyle Telekomünikasyon Kurumu’nun faaliyet alanına giren mevzuatın uyumlaştırılması ile ilgili olup, bu öncelikler altında yer alan taahhütler, 2004 yılı başında tekelin sona ermesinden sonraki piyasaya yönelik düzenlemeleri ihtiva eden Kurum’un İş Planlarıyla ile paralellik arzetmektedir. Ulusal Programda öngörülen mevzuat konuları kapsamında kaydedilen gelişmeler, Bakanlar Kurulu’na sunulmak üzere özet tablo şeklinde haftalık ve aylık olarak ilgili kurumlara gönderilmektedir.

İlerleme Raporları

Avrupa Komisyonu tarafından, her yıl aday ülkelerin tam üyelik yolunda gösterdiği ilerlemeleri içeren İlerleme Raporları (Regular Report on Progress Towards Accession) yayınlanmaktadır. İlki 1998 yılında yayımlanan Türkiye’ye yönelik İlerleme Raporları’nın (Regular Report on Turkey’s Progress Towards Accession) sonuncusu 6 Ekim 2004 tarihinde yayımlanmıştır. Sözkonusu rapor esas olarak daha önce yayınlanan Katılım Ortaklığı Belgesi ile Ulusal Programda yer alan konularda kaydedilen ilerlemeleri içermekte ve ilerlemelerin değerlendirilmesinde Avrupa Komisyonu yetkilileri ile yılda bir kez yapılan alt komite toplantılarının sonuçları temel teşkil etmektedir.

Her yıl yayınlanan İlerleme Raporu’na dahil edilmek üzere hazırlanan Türkiye katkısına esas teşkil eden telekomünikasyon alanındaki gelişmelere ilişkin bilgiler, Kurum tarafından hazırlanarak AB Genel Sekreterliği’ne gönderilmektedir. Ayrıca, Avrupa Komisyonu’nun İlerleme Raporu’nda değindiği hususlar, Kurum tarafından gerekli düzenlemeler yapılırken dikkate alınmaktadır.

Bu bağlamda, 2004 yılı için yayınlanan Türkiye’nin İlerleme Raporu’nda  2004 yılı başından itibaren pazarın yeni girişlere açıldığı, bunun da Telekomünikasyon Kurumu’nda yoğun bir çalışma programına yol açtığı, yeni girişlerin kolaylaştırılmasını teminen bir hayli gelişme sağlandığı belirtilerek, yapılan düzenlemeler ile verilen lisanslardan kısaca bahsedilmektedir. Ayrıca, Kurumun idari kapasitesinin yeni personel alımı ve eğitimlerle iyileştirilmekte olduğu vurgulanmaktadır. 

2004 yılı İlerleme Raporu’nun 19. Bölümünden ilgili kısımların Türkçe Tercümesi

Önceki Yıllara ait İlerleme Raporlarına ilişkin Özet Bilgi

Mali ve Teknik Yardımlar

Helsinki Zirvesi’nde Türkiye’ye Adaylık statüsü tanınmasından sonra, Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir dönem başlamış, ülkemiz de diğer aday ülkelerin yararlandığı katılım öncesi fonlardan daha fazla yararlanmaya başlamıştır. Ülkemizin kullanımına tahsis edilen kaynaklardan bir tanesi olan İdari İşbirliği Fonu programlaması çalışmaları 1999 yılı itibariyle başlamış ve her yıl düzenli olarak yapılan çalışmalarla devam etmiştir.  

İdari İşbirliği Fonu’nun genel amacı Türkiye-AB ilişkileri  çerçevesinde Türkiye’nin uyum çabalarını, bir çok faaliyet ve program yoluyla desteklemektir.

Bunun yanı sıra, Programın özel amaçları ise:

• İlgili kurum ve kuruluşların Ulusal Programın uygulanmasındaki teknik ve idari kapasitelerini güçlendirmek,
• Türkiye’de katılım öncesi AB mali yardımını kolaylaştırmak için Merkezi Olmayan Uygulama Sisteminin oluşumu ve çalışmasını desteklemek,
• Türk üniversitelerini, meslek birliklerini ve diğer ilgili kurumları destekleyerek AB katılım süreci ile ilgili konularda uzmanlık ve eğitim kapasitesini geliştirmek,
• Türk kamuoyunda Türkiye-AB ilişkileri ve katılım süreci ile ilgili genel bilinç düzeyini artırmaktır.

Telekomünikasyon Kurumu, Türkiye-AB mali işbirliği sürecine hazırladığı proje başvuruları ile katılmaktadır. İdari İşbirliği Fonu kapsamında Kuruma yönelik mali yardımların faaliyete geçirilmesi amacıyla gerekli girişimler başlatılmış bulunmaktadır.

Telekomünikasyon Kurumu’nun AB kaynaklarından önemli ölçüde yararlandığı bir diğer mali yardım kaynağı, AB tarafından Türkiye’nin kullanımına sunulmuş bulunan ve Katılım Öncesi Mali Yardımlar başlığı altında yer alan Türkiye – AB Mali İşbirliği Programıdır. Her yıl düzenli olarak yapılmakta olan programlama çalışmaları çerçevesinde ihtiyaç duyulan konularda projeler geliştirilmekte ve mali destek sağlanmak üzere Mali İşbirliği Programına sunulmaktadır. Bu çerçevede, Telekomünikasyon Kurumu’nca 2002 ve 2003 Mali İşbirliği Programına sunulan ve AB tarafından kabul edilerek uygulamaya başlanan 3 adet proje bulunmakta olup, aşağıda ayrıntıları verilen projeler kapsamında 8.2 milyon Euro’luk bir kaynağın Telekomünikasyon Kurumu ihtiyaçları için kullanılması sözkonusudur. Bu meblağın yaklaşık 7 milyon Euro’su doğrudan hibe olarak AB tarafından karşılanacak olup, geri kalan kısmın yatırım harcamalarına katkı payı olarak Kurum tarafından ayrılması öngörülmektedir. Bu projelerle, Kurum’un teknik ve idari kapasitesinin güçlendirilmesi ve uyumlaştırılan AB müktesebatının sağlıklı bir şekilde uygulanması amaçlanmaktadır.

Türkiye–AB Mali İşbirliği 2002 yılı Programı kapsamında yer alan ve AB Komisyonu Phare Yönetim Komitesi’nce de onaylanmış olan yaklaşık 2.3 milyon Euro tutarındaki proje kapsamında; başlangıçta AB üyesi bir ülkenin düzenleyici kurumundan uzman desteği alınması, ilgili Kurum personelinin eğitimi ve spektrum izleme faaliyetlerinde kullanılmak üzere iki spektrum tarayıcı alınması öngörülmüş olmakla birlikte, ilk turda İspanya,Yunanistan ve Hollanda, ikinci turda ise yalnızca İtalya tarafından verilen tekliflerin, yapılan değerlendirmeler sonucu yeterli görülmemesi üzerine, sözkonusu projenin teknik danışmanlık hizmeti projesine dönüştürülmesine karar verilmiştir.

Teknik yardım paketi çerçevesinde Kurum’un kullanımına tahsis edilmiş olan ve  2,140,000 Euro’luk hizmet alımını içeren bahse konu projeye ilişkin ihale süreci tamamlanmıştır. Merkezi Finans ve İhale Birimi ile yüklenici firma arasında 30 Kasım 2004 tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca, Kurumumuz projesi 13-14 Ocak 2005 tarihlerinde yapılan Başlangıç Toplantısıyla uygulamaya konulmuştur.

Projenin diğer ayağını oluşturan 160,000 Euro’luk kısmı ise, iki adet spektrum analizör alımında kullanılmakta ve bu bedelin % 25’lik kısmı (40,000 Euro) Kurum tarafından karşılanmaktadır. Bahse konu ekipmanın alınmasına yönelik olarak ayrı bir ihale süreci tamamlanmış ve ilgili ekipman tedarik edilmiştir.

Türkiye-AB Mali İşbirliği kapsamında AB tarafından desteklenen diğer bir proje, “Telekomünikasyon Sektöründe Piyasa Gözetimine ilişkin Fiziki Altyapının Geliştirilmesi” projesidir. Sözkonusu proje ile, Ulusal Program’ın Malların Serbest Dolaşımı başlığı altındaki Telekomünikasyon Kurumu sorumluluklarının etkin ve sağlık bir şekilde yerine getirilmesi amaçlanmıştır. Proje kapsamında, 11 Mayıs 2003 tarih ve 25105 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Telsiz ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanları Yönetmeliği" uyarınca Kurum tarafından yapılacak piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerine imkan sağlayacak bir laboratuar kurulması ve teçhiz edilmesi öngörülmekte olup, 4.8 milyon EURO’luk proje bütçesinin 3.6 milyon EURO’su AB tarafından karşılanmaktadır. Proje kapsamında laboratuvar binasının inşasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.

2003 Yılı Türkiye-AB Mali İşbirliği kapsamındaki projelerden Kurumumuz ile ilgili olan bir diğer proje de “Türk Uygunluk Değerlendirme Kuruluşlarına ve Sanayi ve Ticaret Bakanlığına Bazı Yeni Yaklaşım Direktiflerinin Uygulanmasında Yardım” başlıklı proje olup, hedefi; AB müktesebatı olan “Telsiz ve Telekomünikasyon Terminal Ekipmanları Yönetmeliği ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik” çerçevesinde, Ülkemizdeki mevcut onaylanmış kuruluş adaylarının laboratuvar alt yapısının güçlendirilmesidir. Proje kapsamında Kurumumuz onaylanmış kuruluş adaylarının laboratuvar altyapılarının güçlendirilmesi için 1.1 milyon Euro’luk hibe yapılacaktır. Proje kapsamında çalışmalar devam etmektedir.

Yatırım içeren projelerde AB projeleri için geçerli olan kurallar gereğince toplam miktarın %75’lik kısmı Avrupa Birliği tarafından karşılanırken, %25’lik kısmı da yatırımın yapılacağı Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından karşılanmaktadır. Ancak fiziki yatırım ihtiva etmeyen kurumsal yapılanma projelerinin tamamı AB fonlarından desteklenmektedir.

Türkiye’de Kalite Altyapısının Desteklenmesi Projesi

Dış Ticaret Müsteşarlığı koordinatörlüğünde yürütülen ve Türkiye ile AB arasında ticarette teknik engellerin kaldırmasını teminen Türkiye’nin kalite altyapısının AB koşullarına uyumlu hale getirilmesini ve özel sektörü, kamu sektörü ve tüketiciler arasında AB mevzuatının uyumlaştırılmasının önemi konusunda kamuoyu yaratılmasını amaçlayan “Türkiye’de Kalite Altyapısının Desteklenmesi Projesi” kapsamında Kısa Dönem Danışmanlık Hizmetinden yararlanılmıştır.

Kurumumuz tarafından teknik mevzuat uyumu çerçevesinde hazırlanan yönetmeliklerin, Avrupa’daki uygulamalarla karşılaştırılması ve eksik kalan hususların tamamlanması amacıyla “Kısa Dönem Uzman Desteği” kapsamında “Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik” ile “Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik”ler ile ilgili 5’er günlük  uzman desteği alınmıştır.

TAIEX Faaliyetleri

Avrupa Komisyonu Genişleme Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren TAIEX Ofisi (Technical Assistance Information Exchange Office) aday ülkelere AB müktesebatına uyum çalışmalarında kısa süreli teknik destek vermektedir. Ofisin faaliyetleri inceleme gezisi, uzman talebi ve çalışma toplantısı organizasyonlarını içermektedir. Bu çerçevede, TAIEX tarafından, telekomünikasyon alanında AB mevzuatı hakkında bilgi vermek ve üye ülke tecrübelerinin aktarılması amacıyla, Telekomünikasyon Kurumu’nda 3-4 ve 5-6 Kasım 2003 tarihlerinde olmak üzere iki ayrı çalışma toplantısı yapılmıştır. Sektördeki ilgili kuruluşların da katıldığı toplantıların ilkinde frekans spektrumu, UMTS, hizmet kalitesi ve numaralandırma; ikincisinde ise fiyat düzenlemeleri, yerel ağın paylaşıma açılması ve etkin piyasa gücü konuları ele alınmıştır. Ayrıca, AB müktesebatına uyum çalışmaları çerçevesinde karşılaşılması muhtemel sorunların ve çözüm önerilerinin tartışılması, üye ülkelerin tecrübeleri ile uluslararası uygulamalar hakkında bilgi sahibi olunmasına yönelik olarak inceleme gezisi ve çalışma toplantılarına katılınmıştır.  

AB Konusundaki Eğitim Faaliyetleri

Ayrıca Kurum personelinin genel olarak Avrupa bütünleşmesi ve AB hukuk düzeninin kendine özgü nitelikleri, AB müktesebatı, politikaları ve  terminolojisi ile çeviri teknikleri hakkında bilgilendirilmesini teminen çeşitli kurum ve kuruluşlarca düzenlenen kurs, sertifika programı, eğitim semineri, konferans ve panellere katılınmaktadır. Özellikle bu kapsamda yer almak üzere, 

·         Avrupa Komisyonunca desteklenen ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi Avrupa Çalışmaları Merkezi tarafından, İngiltere Sussex European Institute ve İspanya Universidad Autonoma de Madrid ile işbirliği yapılmak suretiyle 2003 yılı içerisinde yürütülen “Avrupa Çalışmaları” konulu Sertifika Programı’na iki kişi katılmış ve programı başarıyla tamamlamıştır.

·         Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından verilmekte olan “AB Müktesebatı Çevirisinde ve Uygulamasında Görev Alacak Kamu ve Özel Sektör Personelinin AB Hukuku Konusunda Eğitimi” konulu sertifika programının 2004  yılında düzenlenen 2.dönem kurslarına Kurum’dan iki personel katılmış ve başarıyla tamamlamıştır.

·         Yine aynı programın 2005 yılı içerisinde düzenlenecek 3.dönem kurslarına Kurum’dan altı personelin katılması uygun görülmüştür.

·         Ankara Üniversitesi Avrupa Toplulukları Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından düzenlenen Avrupa Birliği ve Uluslar arası İlişkiler Temel Eğitim Kursu’nun 2004 yılı bahar dönemi sertifika programına iki personel katılmış ve başarıyla tamamlamıştır.

·         Boğaziçi Eğitim İletişim Organizasyon tarafından 2004 yılı içerisinde İstanbul’da düzenlenen “AB Mali Yardımları ve Sağlanan İş Olanakları” başlıklı eğitim seminerine Kurum’dan 4 personel katılmıştır.

·         AB Genel Sekreterliği tarafından muhtelif tarihlerde düzenlenen proje döngü yönetimi eğitimleri ile  çeşitli ülkelerle yapılan ikili işbirlikleri neticesinde yine AB Genel Sekreterliği tarafından organize edilen eğitim seminerlerine Kurum adına ilgili personelin katılması sağlanmaktadır.